,Wspólnota Afryki Wschodniej (EAC) opublikowała wytyczne DEAS 1310:2025 „Naukowe uzasadnienie oświadczeń zdrowotnych”, przedstawiające jasne i uporządkowane podejście do oceny, czy oświadczenia zdrowotne umieszczane na produktach spożywczych są naukowo uzasadnione i dopuszczalne. Wytyczne te mają zastosowanie do oświadczeń zdrowotnych objętych normą EAS 805 i mają na celu ochronę konsumentów poprzez zapewnienie, że na etykietach produktów spożywczych oraz w materiałach marketingowych stosowane są wyłącznie prawdziwe oświadczenia oparte na dowodach naukowych.
W dokumencie wyjaśniono, co kwalifikuje się jako oświadczenie zdrowotne, i podzielono je na trzy kategorie:
Oświadczenia dotyczące funkcji składników odżywczych, które opisują normalną rolę fizjologiczną danego składnika odżywczego w organizmie;
inne oświadczenia dotyczące działania, które odnoszą się do korzystnego wpływu na prawidłowe funkcjonowanie organizmu lub procesy biologiczne; oraz
Oświadczenia dotyczące zmniejszenia ryzyka wystąpienia chorób, które wskazują na związek między spożywaniem żywności a zmniejszeniem ryzyka zachorowania poprzez modyfikację określonych czynników ryzyka, nie sugerując jednak, że żywność ta zapobiega chorobom.
Na poparcie tych oświadczeń EAC podkreśla, że niezbędne są wysokiej jakości dowody naukowe. Oświadczenia zdrowotne powinny opierać się przede wszystkim na dobrze zaprojektowanych badaniach interwencyjnych z udziałem ludzi, natomiast badania obserwacyjne mogą stanowić dowody uzupełniające. Badania na zwierzętach i dane laboratoryjne mogą pomóc w wyjaśnieniu mechanizmów działania, ale same w sobie nie są wystarczające. Organy muszą dokonać oceny całości dowodów, w tym danych potwierdzających lub zaprzeczających deklarowanemu działaniu zdrowotnemu.
Wytyczne opisują również szczegółowy proces uzasadniania, począwszy od zdefiniowania żywności lub jej składnika oraz deklarowanego działania prozdrowotnego, poprzez określenie odpowiednich pomiarów lub biomarkerów, przegląd wszystkich istotnych badań naukowych, aż po ocenę jakości badań i ich statystycznej wiarygodności. Deklaracje muszą wykazywać wyraźny związek przyczynowo-skutkowy, wskazywać korzyści możliwe do osiągnięcia poprzez normalne spożycie w ramach diety oraz być adekwatne do docelowej grupy odbiorców.
Ponadto w ocenie uwzględniono kwestie bezpieczeństwa. Ilość żywności lub składnika niezbędna do osiągnięcia deklarowanego działania nie może stwarzać zagrożenia dla zdrowia ani przekraczać ustalonych górnych limitów spożycia. Organy muszą uwzględnić skumulowaną ekspozycję wynikającą z wielu źródeł pochodzenia w diecie oraz potencjalny wpływ na wrażliwe grupy społeczne.
Wytyczne te jeszcze bardziej wzmacniają środki w zakresie komunikacji i egzekwowania przepisów. Właściwe organy mają obowiązek formalnie informować podmioty prowadzące działalność w sektorze spożywczym o wynikach oceny oświadczeń, udzielać wskazówek w przypadku oświadczeń popartych dowodami oraz wymagać podjęcia natychmiastowych działań naprawczych, jeśli stwierdzono, że oświadczenia są fałszywe, wprowadzające w błąd lub niepoparte dowodami. Jeśli działania naprawcze nie zostaną podjęte, organy mogą poinformować opinię publiczną, aby zapobiec wprowadzaniu konsumentów w błąd.
Na koniec EAC potwierdza, że oświadczenia zdrowotne podlegają stałemu monitorowaniu i ponownej ocenie – zarówno cyklicznie, jak i w przypadku pojawienia się nowych dowodów naukowych. Wytyczne te są zgodne z zasadami analizy ryzyka określonymi w Kodeksie Żywnościowym i mają zastosowanie do żywności przeznaczonej dla ogółu społeczeństwa, z wyłączeniem żywności dla dzieci w wieku do 36 miesięcy.